به‌طورى كه منافى با قواعد توحيد و تنزيه و تقديس حق - جلّ وعلا - نباشد . و ما - به حمد اللَّه وحُسن عنايته - به وجهى مناسبِ مسلكِ اهل معارف و اصحاب قلوب ، اثبات حدوث زمانى همه عوالم غيب و شهادت نموديم « 1 » كه بيان آن با مقدّماتش ، محتاج به افراد رسالهء جداگانه است ، لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذلِكَ أَمْراً « 2 » و توفيقى عنايت فرمايد كه به آن نايل شويم ، با آن كه ، آن نحو حدوثى كه بعض محدثين بزرگوار « 3 » به مِلّيين نسبت داده‌اند از ساحت آنها دور ، و قول آن مستلزم چندين محذور است كه هر يك اساس تنزيه و توحيد را متزلزل مىكند و ايشان از آن غفلت داشته‌اند . بالجمله ، ثبوت عقل مجرّد ، بلكه عوالم عقليه ، موافق احاديث اهل‌بيت عصمت « 4 » و اشارات بعض آيات شريفه الهيه « 5 » و ضرورت عقول اولوا الألباب « 6 » و نتيجهء رياضات اصحاب معارف است . و اين جوهر مجرّد ، عقل عالم كبير است و در لسان بعضى « 7 » ، از آن به « آدم اوّل » تعبير شده ، و اين ، غير آدم أبوالبشر است ، بلكه روحانيت آدم - عليه السلام - ظهور آن است .

--> ( 1 ) - تعليقات على شرح فصوص الحكم ، ص 24 - 25 ؛ تقريرات فلسفه ، امام خمينى ، ج 1 ، ص 66 . ( 2 ) - « شايد خداوند بعد از اين ، امرى را إحداث نمايد » . ( الطلاق ( 65 ) : 1 ) ( 3 ) - مرآة العقول ، ج 1 ، ص 235 ؛ بحار الأنوار ، ج 54 ، ص 238 . ( 4 ) - علم اليقين ، ج 1 ، ص 255 . ( 5 ) - ر . ك : الإسراء ( 17 ) : 85 ؛ الحجر ( 15 ) : 29 . ( 6 ) - الحكمة المتعالية ، ج 7 ، ص 262 . ( 7 ) - الإنسان الكامل ، عزيزالدين نسفى ، ص 72 ؛ شرح فصوص الحكم ، قيصرى ، ص 406 .